Kategorie materiałów Ekonomia

Przedmiot: Rynek kapitałowy Wróć do kategorii

03. Rodzaje papierów wartościowych

plik Pobierz 03. Rodzaje papierow wartosciowych.txt

3. Rodzaje papierów wartościowych

 

Papier wartościowy jest dokumentem stwierdzającym istnienie określonego prawa majątkowego (najczęściej, chociaż nie tylko, wierzytelności) w taki sposób, że posiadanie dokumentu staje się niezbędną przesłanką realizacji tego prawa (legitymacja formalna). Papiery wartościowe ucieleśniają prawa podmiotowe (wierzytelności) - są więc nosicielami inkorporowanego w nich prawa i wartości, które to prawo reprezentuje. Ułatwiają one i upraszczają obrót prawami w nich wyrażonymi.

Istnieją różne teorie wyjaśniające istotę papieru wartościowego. Według tzw. teorii kontraktowej papier wartościowy powstaje przez wystawienie i wręczenie drugiej stronie odpowiedniego dokumentu. Według teorii kreacyjnej, papier wartościowy powstaje z chwilą świadomego i celowego podpisania dokumentu przez osobę, która go wystawia. Teoria emisyjna wiąże istotę papieru wartościowego z jego wystawieniem. Teoria dobrej wiary natomiast wyjaśnia istotę papieru wartościowego przez podpisanie go przez emitenta i nabycie tego dokumentu w dobrej wierze.

 

Papiery spełniają różne funkcje. Najważniejsze z nich to:

- funkcja kredytowa - polega na tym, że emitent papieru wystawiając i wydając (zbywając) go uzyskuje u nabywcy (wierzyciela) bądź określoną sumę pieniędzy, bądź prolongatę zadłużenia z tytułu dokonanej transakcji (weksele, obligacje),

- funkcja płatniacza - polega na tym, że z mocy prawa określone papiery wartościowe (czeki, a także niekiedy weksle) stanowią legalnie dopuszczalny instrument zapłaty, tj. w danych warunkach stają się surogatem pieniądza. Zamiast zapłaty gotówką można więc pokryć dług wekslem lub czekiem,

- funkcja obiegowa - polega na przenoszeniu praw z papierów wartościowych, dotyczy ona papierów na zlecenie, przenoszonych w drodze indosu oraz papierów na okaziciela, przenoszonych przez proste wydanie dokumentu,

- funkcja gwarancyjna (zabezpieczająca) - polega na tym, że zobowiązany, dla zabezpieczenia roszczeń mogących powstać z określonego stosunku prawnego (sprzedaży na raty, umowy agencyjnej), wystawia odpowiedni weksel, ułatwiający ich dochodzenie; dotyczy weksli własnych i trasowanych in blanko,

- funkcja legitymacyjna - polega na ułatwieniu identyfikacji podmiotów praw inkorporowanych w papierach wartościowych, która to identyfikacja sprowadza się przy papierach na okaziciela do przedstawienia dokumentu.

 

Na współczesnych rynkach spotkać można dużą różnorodność papierów wartościowych, będących przedmiotami codziennych transakcji. Istnieje zatem potrzeba zdefiniowania kryteriów umożliwiających przeprowadzenie klasyfikacji tych papierów, a przez to lepsze zrozumienie ich funkcji i znaczenia na rynku kapitałowym.

Prawa majątkowe określone w papierze wartościowym mogą dotyczyć dóbr rzeczowych (np. własności towarów) lub dóbr finansowych (np. prawo własności kapitału pieniężnego). Dlatego ogół papierów wartościowych podzielić można na papiery towarowe i finansowe.

Towarowe papiery wartościowe stwierdzają prawo dysponowania przez ich posiadacza określonymi rzeczowymi składnikami majątkowymi. Są nimi np. listy przewozowe, konosamenty, warranty, dowody składowe, stwierdzające prawo dysponowania wykazanymi w tych dokumentach towarami. Towarowe papiery wartościowe mogą być przedmiotem obrotu na giełdach towarowych.

 

 

 

Finansowe papiery wartościowe zawierają uprawnienia do roszczeń pieniężnych. Są nimi obligacje, akcje, bony pieniężne, weksle, czeki oraz instrumenty pochodne. Ich wartość jest określona bezpośrednio w pieniądzu. Są inaczej nazywane walorami.

 

W zależności od podstawowych funkcji, jakie spełniają walory, można wyróżnić:

- stanowiące potwierdzenie uprawnień do współwłasności majątkowych - udziałowe (akcje),

- walory stanowiące potwierdzenie wierzytelności pieniężnych - dłużnicze (obligacje, weksle, czeki, listy zastawne, losy loteryjne itp.).

 

 

Ze względu na tryb stosowany przy obrocie papierami wartościowymi wyróżniamy:

- walory na okaziciela (bezimienne),

- walory imienne,

- walory na zlecenie.

 

Walory na okaziciela charakteryzuje prosty sposób przenoszenia prawa własności, czyli przekazanie dokumentu przy transakcji. W przypadku utraty takiego dokumentu odzyskanie uprawnień przez właściciela jest utrudnione, niekiedy niemożliwe.

Walory imienne charakteryzują się tym, że ich własność można przenieść tylko na podstawie cesji, tzn. pisemnego zrzeczenia się uprawnień wynikających z dokumentu na rzecz innej osoby. Niekiedy prawo dokonania cesji jest ograniczone do ściśle określonych przypadków (np. ograniczenie przenoszenia własności niektórych akcji tylko na pracowników firmy emitującej akcje).

Walory na zlecenie zawierają wskazanie właściciela, ale możliwe jest przenoszenie praw z nich wynikających na inne osoby w formie zapisu na dokumencie, bądź tylko przez podpisanie dokumentu przez dotychczasowego właściciela.

 

 

Biorąc pod uwagę rodzaj emisji papieru wyróżniamy:

- pierwotne papiery wartościowe,

- pochodne papiery wartościowe.

Papiery pierwotne są emitowane przez państwo lub przedsiębiorstwa. Stanowią one zobowiązanie emitenta do wypłacenia pewnej części jego dochodu. Papiery pochodne mogą być wystawiane przez indywidualnych uczestników rynku. Przykładem papieru pochodnego jest kontrakt opcyjny, dający jego posiadaczowi prawo do zakupu lub sprzedaży pierwotnego papieru wartościowego po z góry określonej cenie. Każdemu z inwestorów, który dokonuje zakupu instrumentu pochodnego jego aktywu, odpowiada inny inwestor, dla którego ów instrument stanowi zobowiązanie. Gdybyśmy dodali wszystkie ujemne i dodatnie pozycje wynikające z posiadanych papierów pochodnych, okazałoby się, że suma tych pozycji jest równa zero. Gdybyśmy dodali wartości wszystkich instrumentów pierwotnych, otrzymalibyśmy natomiast łączną wartość aktywów wszystkich firm, które wystawiły owe walory.

 

Papiery wartościowe są emitowane przez rząd, firmy prywatne, bądź indywidualnych inwestorów (instrumenty pochodne). Państwo emituje papiery wartościowe w celu finansowania deficytów budżetowych, kiedy wpływy nie wystarczają na pokrycie koniecznych wydatków. Rządowe papiery wartościowe to w większości różnego typu obligacje. Obligacje mogą być emitowane przez władze różnych szczebli - centralne, lokalne. Niektóre z tych papierów mogą być nazwane papierami pozbawionymi ryzyka, bądź o małym ryzyku. Nie istnieje bowiem groźba niewywiązania się ze zobowiązań przez rząd, gdyż w ostateczności może on drukować pieniądze. Obligacje komunalne, lokalne są natomiast wiarygodne (nieryzykowne) na tyle, na ile władze te są w stanie zgromadzić dochody z podatków oraz innych źródeł. Prywatne firmy emitują szeroki wachlarz papierów od obligacji po akcje zwykłe. Wiarygodność tych papierów zależy od indywidualnej zdolności firm emitujących do osiągania zysków. Biorąc pod uwagę wiarygodność emitenta papierów wartościowych możemy wyróżnić:

- papiery pozbawione ryzyka,

- papiery ryzykowne (o różnym stopniu ryzyka).

Pojęcie ryzyka należy do kluczowych pojęć teorii (i praktyki) inwestowania na rynku kapitałowym. W trakcie dalszych wykładów poświęcimy mu wiele miejsca. W najogólniejszym sensie ryzyko określać będziemy jako niepewność co do przyszłego wyniku decyzji inwestycyjnych. Niekiedy rozróżnia się znaczenie pojęcia niepewność od pojęcia ryzyko. Ryzyko jest definiowane jako sytuacja, w której parametry rozkładu prawdopodobieństwa wyników decyzji są znane. Na przykład chociaż nie możemy być pewni jakiegokolwiek ustalonego zysku z naszej inwestycji w danym roku, to możemy wiedzieć, że możliwe zyski z tej inwestycji mają rozkład

normalny o danym oczekiwanym zysku i określonej jego wariancji. Niepewność jest definiowana natomiast jako sytuacja, w której możliwe są różne wyniki naszej inwestycji, ale informacje o rozkładzie prawdopodobieństwa tych wyników są albo nieznane albo niekompletne. Nie popełnimy jednak dużego błędu, gdy pojęcia ryzyko i niepewność będą używane zamiennie.

 

 

 

Lokacyjne papiery wartościowe są jedną z form udostępniania środków finansowych innym osobom (jednostkom gospodarczym, instytucjom) w zamian za korzyści, jakich z tego tytułu oczekuje właściciel tych środków. Osoby posiadające (nawet) okresowo wolne środki pieniężne i lokujące je w papiery wartościowe nazywani są

inwestorami. Oczekują oni, że dochód z inwestycji będzie nie mniejszy niż z tytułu złożenia tych środków w banku. Emitenci papierów wartościowych oczekują pozyskania (względnie taniego) kapitałów niezbędnych na realizację celów gospodarczych.

W zależności od korzyści, jakich oczekuje inwestor lokujący swoje środki w papierach wartościowych, dzielimy je na:

- walory uprawniające do z góry ustalonego dochodu, wyznaczonego w stosunku do nominalnej wartości dokumentu, przeważnie w formie stopy procentowej (od tego pochodzi określenie papiery odsetkowe); do tego rodzaju papierów zalicza się obligacje, listy zastawne, skrypty dłużne, bony skarbowe, bony bankowe i inne, - - walory uprawniające do zmiennego dochodu, zależnego od zysku, jaki generowany jest z tytułu zaangażowania środków uzyskanych z emisji papierów wartościowych; do tego rodzaju papierów należą akcje i certyfikaty inwestycyjne.

 

 

_______________________________________________

więcej materiałów i notatek na www.wkuwanko.pl

Wkuwanko.pl jako podmiot świadczący usługę hostingu materiałów edukacyjnych nie ponosi odpowiedzialności za ich zawartość.

Aby zgłosić naruszenie prawa autorskiego napisz do nas.

ikona Pobierz ten dokument

Wróć do kategorii

wkuwanko.pl

Wasze komentarze: dodaj komentarz

  • Nie ma jeszcze komentarzy do tego materiału.

Materiały w kategorii Rynek kapitałowy [95]

  • podgląd pobierz opis 01. Struktura rynku kapitałowego
  • podgląd pobierz opis 02. Inwestowanie bezpośrednie i pośrednie
  • podgląd pobierz opis 03. Rodzaje papierów wartościowych
  • podgląd pobierz opis 04. Prawo rynku kapitałowego na tle systemu prawa w Polsce
  • podgląd pobierz opis 05. Źródła prawa w zakresie publicznego obrotu papierami wartościowymi
  • podgląd pobierz opis 06. Ustawa prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi - przepisy og...
  • podgląd pobierz opis 07. Komisja Papierów Wartościowych i Giełd
  • podgląd pobierz opis 08. Działalność maklerska
  • podgląd pobierz opis 09. Wprowadzanie papierów wartościowych do publicznego obrotu
  • podgląd pobierz opis 10. Rynek regulowany
  • podgląd pobierz opis 11. Rynek giełdowy
  • podgląd pobierz opis 12. Rynek pozagiełdowy
  • podgląd pobierz opis 13. Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych
  • podgląd pobierz opis 14. Znaczne pakiety akcji
  • podgląd pobierz opis 16. Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie
  • podgląd pobierz opis 17. Warunki i tryb dopuszczania do obrotu giełdowego
  • podgląd pobierz opis 18. Wprowadzanie papierów wartościowych do obrotu giełdowego
  • podgląd pobierz opis 19. Papiery wartościowe notowane na GPW w Warszawie
  • podgląd pobierz opis 20. Instrumenty pochodne
  • podgląd pobierz opis 21. Indeksy giełdowe
[ Misja ] [ Regulamin ] [ Kontakt ] [ Reklama ]   © wkuwanko.pl 2008-2014 właściciel serwisu SZLIFF

Partnerzy: matzoo.pl matmag.pl tekstomania.pl batmat.pl onlinefm.pl pisupisu.pl Matematyka radio online