Przedmiot: Rachunkowość

amortyzacja wg Karoliny Słonimskiej

Pobierz ten dokument Wróć do kategorii

Degresywna metoda amortyzacji
Artykuł 16 ust. 1 pkt 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.) zakazuje podatnikom odnoszenia w koszty uzyskania przychodów wydatków poniesionych na nabycie lub wytworzenie we własnym zakresie składników majątkowych, które spełniają przesłanki zaliczenia ich do środków trwałych. Wprowadzenie przez ustawodawcę tego zakazu związane jest z faktem długotrwałego użytkowania tych składników. W celu przyporządkowania osiąganym w dłuższym okresie przychodom kosztów ich uzyskania ustawodawca nałożył więc na podatników obowiązek sukcesywnego zaliczania do kosztów podatkowych ponoszonych przez nich wydatków na nabycie lub wytworzenie we własnym zakresie składników majątku trwałego poprzez naliczanie odpisów amortyzacyjnych.
Zgodzić należy się z poglądem wyrażonym przez J. Marciniuka w komentarzu Podatek dochodowy od osób prawnych 2002 (Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2002), że amortyzacja w firmie pełni trzy funkcje;
Funkcja umorzeniowa jest instrumentem pomiaru zmniejszenia wartości pierwotnej środków trwałych w poszczególnych okresach obrachunkowych. Amortyzacja w funkcji kosztowej pośredniczy w przenoszeniu wartości zużycia środków trwałych dla jednostkowych i całkowitych kosztów produkcji. Natomiast w funkcji finansowej jest narzędziem tworzenia funduszów pieniężnych, przeznaczonych na zastąpienie zużytych środków trwałych nowymi obiektami.
Podstawowe stawki amortyzacyjne - określone w Wykazie rocznych stawek amortyzacyjnych, stanowiącym załącznik nr 1 do ustawy z 15 lutego 1992 r. - podatnicy mają prawo podwyższać, przy zachowaniu określonych przesłanek, w celu skrócenia okresu amortyzacji.

ISTOTA DEGRESYWNEJ METODY AMORTYZACJI
Możliwość taka istnieje także w odniesieniu do maszyn i urządzeń zaliczonych do grupy 3-6 i 8 Klasyfikacji Środków Trwałych oraz środków transportu, z wyjątkiem samochodów osobowych. Podstawowa stawka amortyzacyjna może być podwyższona o współczynnik nie wyższy niż 2,0.
Istotą degresywnej metody amortyzacji - bo o niej mowa - określonej w art. 16k ustawy, jest także to, że w drugim roku i następnych latach podatkowych odpisów amortyzacyjnych dokonuje się od wartości początkowej pomniejszonej o wcześniej dokonane odpisy aż do roku, w którym tak ustalony odpis byłby niższy od odpisu ustalonego według metody liniowej - w tym bowiem momencie następuje "przejście" na metodę liniową.
PRZYKŁAD
Na potrzeby sekretariatu spółka zakupiła dwa zestawy komputerowe o jednostkowej wartości początkowej 7400 zł, które zaczęła amortyzować od 1 maja 2003 r.
Dla zespołów komputerowych podstawowa stawka amortyzacyjna wynosi 30 proc., a miesięczny odpis (dokonywany metodą liniową) od jednego zespołu wynosiłby wówczas 185 zł, co wynika z następującego wyliczenia:
(7400 x 30 proc.) = 2220 : 12 = 185 zł
W kolejnych latach odpisy amortyzacyjne przedstawiałyby się w następujący sposób:
2003 r. - 1480 zł (185 x 8)
2004 r. i 2005 r. - 2220 zł (185 x 12)
2006 r. - 1480 zł (185 x 8)
Spółka podjęła jednak decyzję o za

stosowaniu degresywnej metody, co powoduje, że stawka amortyzacyjna wynosić będzie 60 proc., a dokonywane odpisy przedstawiać się będą w następujący sposób:
2003 r. - (7400 x 60 proc.) : 12 = 4440 : 12 miesięcy = 370 zł miesięcznie
370 x 8 = 2960 zł
2004 r. - 7400 - 2960 = 4440
4440 x 60 proc. = 2664 : 12 = 222 zł miesięcznie
2005 r. - przejście na metodę liniową, amortyzacja zakończona w dziesiątym miesiącu roku podatkowego, w którym odpis wyniesie 111 zł.
Odpisów amortyzacyjnych dokonuje się począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek trwały przyjęto do używania, aż do miesiąca, w którym następuje pełne zamortyzowanie środka trwałego (zrównanie sumy dokonanych odpisów z wartością początkową), jego sprzedaż, likwidacja lub stwierdzony niedobór.
Omawiany art. 16k ustawy dopuszcza możliwość zastosowania niższego współczynnika niż 2,0 - np. 1,5, jednak w praktyce podatnicy zainteresowani są jak najszybszym odniesieniem w koszty poniesionych wydatków, czyli podwyższaniem stawek z zastosowaniem najwyższego, dopuszczalnego mnożnika.

ZASTOSOWANIE WYŻSZEGO WSPÓŁCZYNNIKA
Metoda degresywna amortyzacji przewiduje także stosowanie współczynnika 3,0, ale tylko w stosunku do środków trwałych używanych w zakładzie położonym na terenie gminy o szczególnym zagrożeniu wysokim bezrobociem strukturalnym albo w gminie zagrożonej recesją i degradacją społeczną (wykaz tych gmin ustala Rada Ministrów w drodze rozporządzenia1). Jeżeli w trakcie roku podatkowego gmina zostanie wyłączona z wykazu tych gmin, podatnik może stosować podwyższone stawki amortyzacyjne do końca roku podatkowego.
PRZYKŁAD
Podatnik posiada kilka zakładów - w tym zakład główny - położonych w obrębie kilku gmin zagrożonych wysokim bezrobociem. W ciągu roku podatkowego 2003 gmina, na której terenie położony jest zakład główny, utraciła status gminy zagrożonej wysokim bezrobociem. Z końcem roku podatkowego podatnik utraci prawo do dokonywania odpisów amortyzacyjnych metodą degresywną z zastosowaniem współczynnika 3,0 wyłącznie w stosunku do środków trwałych wykorzystywanych na terenie tej gminy.
Metoda degresywna wykorzystywana może być wyłącznie w stosunku do środków trwałych zaliczonych do grupy 3-6 i 8 Klasyfikacji Środków Trwałych (Dz.U. z 1999 r. Nr 112, poz. 1317 ze zm.) oraz wobec środków transportu - z wyjątkiem samochodów osobowych, przez które ustawa rozumie każdy samochód nieposiadający homologacji producenta lub importera wymaganej dla samochodów innych niż osobowe, oraz którego dopuszczalna ładowność nie przekracza 500 kg.
NOWA METODA PRZEWIDZIANA DLA FABRYCZNIE NOWYCH ŚRODKÓW TRWAŁYCH
Nowelizacja ustawy z 27 lipca 2002 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. Nr 141, poz. 1179), która w części dotyczącej omawianego zagadnienia weszła w życie 5 września 2002 r. (art. 4 ustawy zmieniającej), wprowadziła dodatkowy wariant dokonywania odpisów amortyzacyjnych metodą degresywną.
Istotnym elementem tej regulacji jest dopuszczenie możliwości jej stosowania wyłącznie do fabrycznie nowych środków trwałych (na gruncie ustawy brak jest jednak definicji tego pojęcia) zaliczonych do grupy 3-6 KŚT. Należą do nich m.in. kotły i maszyny energetyczne - gr. 3, urządzenia i aparaty ogólnego stosowania - gr. 4, specjalistyczne maszyny, urządzenia i aparaty - gr. 5 oraz urządzenia techniczne - gr. 6. Preferencyjne zasady nie dotyczą jednak środków transportu - także samochodów ciężarowych, które w każdym rodzaju działalności odgrywają znaczącą rolę.
PRZYKŁAD
W marcu 2003 r. podatnik zakupił od wystawcy na targach branżowych wyprodukowane w poprzednim roku urządzenie do zamykania puszek. Zdaniem autora fakt zakupienia urządzenia z datą produkcji sierpień 2002 r. nie pozbawia podatnika prawa do skorzystania z metody amortyzacji fabrycznie nowych środków trwałych, w przypadku gdy dany składnik majątkowy nie był wcześniej używany w toku normalnej produkcji.
Podstawową zaletą nowej metody jest to, że w pierwszym roku podatkowym można dokonywać odpisów amortyzacyjnych w wysokości 30 proc. wartości początkowej środka trwałego, bez względu na czas (miesiąc) jego nabycia. Jeżeli jednak wysokość tak obliczonych odpisów byłaby niższa od odpisów obliczonych według zasad obowiązujących dla metody degresywnej, podatnicy mają prawo do zastosowania w stosunku do stawki podstawowej współczynnika nie wyższego niż 3,0. Jak podkreśla Ministerstwo Finansów w piśmie z 5 września 2002 r. (bez sygnatury): "wprowadzone przepisy można stosować zarówno w stosunku do środków trwałych nabytych, jak i wytworzonych we własnym zakresie".
W styczniu 2003 r. podatnik zakupił fabrycznie nowy dystrybutor do benzyny, zaliczany do grupy 4 KŚT, o wartości początkowej 120 000 zł. Podstawowa stawka amortyzacyjna wynosi 18 proc., a po podwyższeniu o współczynnik 2,0 - 36 proc.
Przy amortyzacji trwającej w 2003 r. 11 miesięcy odpis w pierwszym roku podatkowym wyniesie 39 600 zł (120 000 x 36 proc. :12) x 11.
Po przyjęciu nowej metody odpis wyniósłby natomiast 36 000 (120 000 x 30 proc.).
W takiej sytuacji można zastosować stawkę 54 proc. (18 proc. x 3) - odpis amortyzacyjny za pierwszy rok podatkowy wyniesie wówczas: (120 000 x 54 proc. : 12) x 11 = 59 400 zł.
Jeśli podatnik zdecyduje się na zastosowanie stawki podwyższonej współczynnikiem 3,0, to roczną kwotę amortyzacji ustala się w proporcji do liczby pełnych miesięcy (od momentu wprowadzenia środka trwałego do ewidencji) do końca roku.
Kolejnym novum jest wprowadzenie zapisu, iż - stosując nową metodę - można dokonać odpisów amortyzacyjnych jednorazowo, jednakże nie wcześniej niż w miesiącu, w którym środek trwały wprowadzony zostanie do ewidencji, lub stosować zasady określone w art. 16h ust. 4 ustawy. Pewną niekonsekwencją ustawodawcy jest to, iż przywołany art. 16h ust. 4 wszedł w życie od 1 stycznia 2003 r.
W następnych latach podatkowych odpisów amortyzacyjnych dokonuje się według metody degresywnej lub też istnieje możliwość stosowania metody liniowej, z uwzględnieniem postanowień art. 16i, czyli przez podwyższenie stawek odpowiednimi współczynnikami w określonych ustawą sytuacjach: dla maszyn i urządzeń używanych bardziej intensywnie w stosunku do warunków przeciętnych albo wymagających szczególnej sprawności technicznej bądź poddanych szybkiemu postępowi technicznemu.
Ministerstwo Finansów w cytowanym wyżej piśmie wyjaśnia, iż w następnych latach tych odpisów dokonuje się od wartości początkowej środków trwałych, bez pomniejszania jej o odpisy dokonane w pierwszym roku podatkowym. Nie jest to jednak oficjalna interpretacja prawa, wydana na podstawie art. 14 ordynacji podatkowej.
Stosując się do powyższego poglądu, porówn .
PRZYKŁAD
W marcu 2003 r. podatnik zakupił od wystawcy na targach branżowych wyprodukowane w poprzednim roku urządzenie do zamykania puszek. Zdaniem autora fakt zakupienia urządzenia z datą produkcji sierpień 2002 r. nie pozbawia podatnika prawa do skorzystania z metody amortyzacji fabrycznie nowych środków trwałych, w przypadku gdy dany składnik majątkowy nie był wcześniej używany w toku normalnej produkcji.
Podstawową zaletą nowej metody jest to, że w pierwszym roku podatkowym można dokonywać odpisów amortyzacyjnych w wysokości 30 proc. wartości początkowej środka trwałego, bez względu na czas (miesiąc) jego nabycia. Jeżeli jednak wysokość tak obliczonych odpisów byłaby niższa od odpisów obliczonych według zasad obowiązujących dla metody degresywnej, podatnicy mają prawo do zastosowania w stosunku do stawki podstawowej współczynnika nie wyższego niż 3,0. Jak podkreśla Ministerstwo Finansów w piśmie z 5 września 2002 r. (bez sygnatury): "wprowadzone przepisy można stosować zarówno w stosunku do środków trwałych nabytych, jak i wytworzonych we własnym zakresie".
W styczniu 2003 r. podatnik zakupił fabrycznie nowy dystrybutor do benzyny, zaliczany do grupy 4 KŚT, o wartości początkowej 120 000 zł. Podstawowa stawka amortyzacyjna wynosi 18 proc., a po podwyższeniu o współczynnik 2,0 - 36 proc.
Przy amortyzacji trwającej w 2003 r. 11 miesięcy odpis w pierwszym roku podatkowym wyniesie 39 600 zł (120 000 x 36 proc. :12) x 11.
Po przyjęciu nowej metody odpis wyniósłby natomiast 36 000 (120 000 x 30 proc.).
W takiej sytuacji można zastosować stawkę 54 proc. (18 proc. x 3) - odpis amortyzacyjny za pierwszy rok podatkowy wyniesie wówczas: (120 000 x 54 proc. : 12) x 11 = 59 400 zł.
Jeśli podatnik zdecyduje się na zastosowanie stawki podwyższonej współczynnikiem 3,0, to roczną kwotę amortyzacji ustala się w proporcji do liczby pełnych miesięcy (od momentu wprowadzenia środka trwałego do ewidencji) do końca roku.
Kolejnym novum jest wprowadzenie zapisu, iż - stosując nową metodę - można dokonać odpisów amortyzacyjnych jednorazowo, jednakże nie wcześniej niż w miesiącu, w którym środek trwały wprowadzony zostanie do ewidencji, lub stosować zasady określone w art. 16h ust. 4 ustawy. Pewną niekonsekwencją ustawodawcy jest to, iż przywołany art. 16h ust. 4 wszedł w życie od 1 stycznia 2003 r.
W następnych latach podatkowych odpisów amortyzacyjnych dokonuje się według metody degresywnej lub też istnieje możliwość stosowania metody liniowej, z uwzględnieniem postanowień art. 16i, czyli przez podwyższenie stawek odpowiednimi współczynnikami w określonych ustawą sytuacjach: dla maszyn i urządzeń używanych bardziej intensywnie w stosunku do warunków przeciętnych albo wymagających szczególnej sprawności technicznej bądź poddanych szybkiemu postępowi technicznemu.
Ministerstwo Finansów w cytowanym wyżej piśmie wyjaśnia, iż w następnych latach tych odpisów dokonuje się od wartości początkowej środków trwałych, bez pomniejszania jej o odpisy dokonane w pierwszym roku podatkowym. Nie jest to jednak oficjalna interpretacja prawa, wydana na podstawie art. 14 ordynacji podatkowej.
Stosując się do powyższego poglądu, porównajmy wielkość odpisów dokonywanych w poszczególnych latach podatkowych od wartości początkowej tego samego środka trwałego.
PRZYKŁAD
Podatnik zakupił fabrycznie nowe urządzenie o wartości początkowej 60 000 zł, które poddane jest szybkiemu postępowi technicznemu. Odpisy amortyzacyjne dokonywane od marca 2003 r. przedstawiać się będą w następujący sposób:

Metoda liniowa
Roczny odpis 6000 zł
2003 r. - 60 000 x 10 proc. (stawka podstawowa) = 6000 : 12 = 500 zł miesięcznie
500 x 10 miesięcy (od III do XII) = 5000 zł
Amortyzacja trwa 10 lat: od marca 2003 r. do lutego 2013 r.

Metoda degresywna
2003 r. - 60 000 x 20 proc. (z zastosowaniem współczynnika 2,0) = 12 000 zł
12 000 : 12 = 1000 zł miesięcznie
1000 x 10 = 10 000 zł
2004 r. - 50 000 x 20 proc. = 10 000 zł
2005 r. - 40 000 x 20 proc. = 8000 zł
2006 r. - 32 000 x 20 proc. = 6400 zł
2007 r. - przejście na metodę liniową, więc roczny odpis wynosić będzie 6000 zł
lata 2008, 2009, 2010 - 6000 zł
2011 r. - amortyzacja zakończy się w kwietniu odpisem w wysokości 100 zł

Nowa metoda amortyzacji
2003 r. - 60 000 x 30 proc. = 18 000 zł
2004 r. - 60 000 x 20 proc. = 12 000 zł
2005 r. - 48 000 x 20 proc. = 9600 zł
2006 r. - 38 400 x 20 proc. = 7680 zł
2007 r. - 30 720 x 20 proc. = 6144 zł
2008 r. - przejście na metodę liniową, więc roczny odpis wynosić będzie 6000 zł
2009 r. - amortyzacja zakończy się w lutym odpisem w wysokości 76 zł
Reasumując, zastosowanie nowej metody amortyzacji pozwala na dokonanie zwiększonych odpisów amortyzacyjnych w pierwszym roku użytkowania środka trwałego, zwłaszcza gdy nabycie ma miejsce w drugiej połowie roku. Bez względu bowiem na liczbę miesięcy używania składnika w roku odpis jest zawsze ten sam i wynosi 30 proc. jego wartości początkowej.
Konsekwencją pierwszego, zwiększonego odpisu jest skrócenie okresu odnoszenia w koszty wydatków poniesionych na nabycie lub wytworzenie środka trwałego, jednak podatnikom zaleca się, przed dokonaniem wyboru metody amortyzacji, dokonanie kalkulacji, czy nowa metoda jest w indywidualnym przypadku korzystniejsza. Karolina Słonimska.

 

 

www.wkuwanko.pl

 

 

 

wkuwanko.pl