Kategorie materiałów Ekonomia

Przedmiot: Rynek kapitałowy Wróć do kategorii

Papiery wartościowe - pojęcie, rodzaje, znaczenie i finansowanie przedsiębiorstwa

plik Pobierz Papiery wartosciowe - pojecie, rodzaje, znaczenie i finansowanie przedsiebiorstwa.txt

Papiery wartościowe - pojęcie, rodzaje, znaczenie i finansowanie przedsiębiorstwa

1. WSTĘP

Każde przedsiębiorstwo finansuje swoją działalność, bądź z środków własnych, bądź korzysta z obcych kapitałów. Formy finansowania są przeróżne. Do najważniejszych zalicza się środki pochodzące ze sprzedaży składników majątku obrotowego, z uzyskanych kredytów i pożyczek, z posiadanych kapitałów własnych oraz z emisji własnych papierów wartościowych.

Firma może również pozyskiwać środki finansowe poprzez poczynione przez nią inwestycje, jednak wiąże się to z długim oczekiwaniem na określone korzyści.

W tej pracy chcę w sposób bardzo wyraźny przedstawić finansowanie przedsiębiorstwa poprzez papiery wartościowe. Będzie to związane przede wszystkim z emisją obligacji, akcji oraz krótkoterminowych papierów wartościowych, zwanych komercyjnymi.

Na początku zostanie ujęte pojęcie oraz rodzaje papierów wartościowych, natomiast w dalszej części znaczenie oraz wykorzystywanie ich dla finansowania określonych celów emitenta, jak również koszty związane z uzyskaniem tego rodzaju kapitału.

Pokrótce przedstawię także inwestycje przedsiębiorstw w papiery wartościowe i związane z tym korzyści dla prowadzonej działalności.

2. POJĘCIE I RODZAJE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH

Papiery wartościowe są to dokumenty, które stwierdzają istnienie określonego prawa majątkowego, którego realizacja możliwa jest jedynie poprzez okazanie tych dokumentów bądź ich zwrot. Maja one przede wszystkim charakter finansowy, lecz występują również papiery o charakterze handlowym. Papiery wartościowe, które należą do grupy instrumentów finansowych, potwierdzają jedną z trzech sytuacji:

a) nabycia prawa do współwłasności firmy;

b) udzielenia kredytu rządowi, firmie lub innej instytucji;

c) uzyskania prawa do otrzymania w przyszłości określonej sumy pieniężnej;

Do najczęściej występujących w tej grupie zalicza się akcje, obligacje, bony pieniężne NBP, bony skarbowe, listy zastawne i losy loteryjne oraz czeki i weksle.

Papiery handlowe stanowią podstawę do dysponowania towarami czy innymi składnikami majątkowymi i przenoszenia tych uprawnień na inne podmioty (np.: konosament lub list przewozowy, gdzie wejście w posiadanie tego papieru wartościowego jest z reguły wystarczającym warunkiem otrzymania danego towaru).

Przyjmuje się wiele rodzajów kryteriów podziału papierów wartościowych. W tej pracy zostaną uwzględnione niektóre z nich.

Do najważniejszych kryteriów podziału należy kryterium według charakteru praw majątkowych, czyli;

a) finansowe papiery wartościowe - stwierdzają uprawnienia do roszczeń pieniężnych (czeki, weksle, akcje, obligacje, bony pieniężne NBP, skarbowe bony, listy zastawne, certyfikaty inwestycyjne, renty kapitałowe)1;

b) towarowe papiery wartościowe - stwierdzają upoważnienie do dysponowania określonymi dobrami (listy przewozowe, konosamenty, warranty, dowody składowe);

Biorąc pod uwagę funkcje spełniane przez papiery wartościowe wyróżnia się stanowiące potwierdzenie wierzytelności pieniężnych (obligacje, weksle, czeki) i dokumenty uprawniające do współwłasności kapitału (akcje).

Kolejnym kryterium jest tryb stosowany w obrocie, a więc sposób przenoszenia tytułu własności i innych praw majątkowych, czyli papiery wartościowe na okaziciela imienne oraz dokumenty na zlecenie.

Papiery wartościowe dzielone według charakteru dochodów to papiery przynoszące stały dochód od wartości nominalnej, wyrażony najczęściej w formie stałej stopy procentowej i uzyskiwany w równych odstępach czasu oraz papiery udziałowe (akcje), których dochód zależy od rentowności firmy (spółki akcyjnej).

Wyróżnia się również papiery wartościowe służące celom rozliczeniowym (czeki, weksle) oraz papiery wartościowe lokacyjne (akcje, obligacje, bony pieniężne).

Papiery wartościowe są podzielone także na dlugoterminowe, czyli termin zapłaty przypada po upływie co najmniej 1 roku, oraz krótkoterminowe (czeki, weksle, bony pieniężne NBP).

Wszystkie te podziały to nie wszystko, ponieważ oprócz wyżej wymienionych istnieje wiele przeróżnych typologii.

Papiery wartościowe są ważnym instrumentem akumulacji wolnych środków pieniężnych i wprowadzania ich do obrotu gospodarczego2. Umożliwia to lepsze ich wykorzystywanie i wzrost gospodarczy.

Papiery wartościowe są źródłem gromadzenia małych kwot pieniężnych przez zwykłych ludzi, które następnie przekształcane są w duże kapitały, co stwarza warunki ich posiadaczom do szansy osiągania z lokat pieniężnych dodatkowych dochodów, wyższych niż uzyskaliby z lokat bankowych.

Większość lokacyjnych papierów wartościowych jest dopuszczana do obrotu publicznego. Swobodnie są sprzedawane i kupowane na giełdzie, umożliwiając przypływy kapitałów z jednego działu gospodarki do drugiego, bardziej efektywnego.

Dokumenty te również pozwalają na prywatyzację oraz na tworzenie mieszanych kapitałów, sprzyjając w sposób korzystny przemianom własnościowym.

Papiery wartościowe stały się w gospodarce rynkowej jednym z podstawowych kanałów przemieszczania kapitałów w sferze gospodarczej i pozagospodarczej oraz kredytowania przedsięwzięć ekonomicznych.

Moje rozważania związane z papierami wartościowymi, dotyczą finansowania za ich pomocą działalności prowadzonej przez przedsiębiorstwo. Interesują mnie osoby prowadzące przedsięwzięcia gospodarcze, które korzystają z tego typu kapitałów dla osiągnięcia zamierzonych celów.

3. ZNACZENIE PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH I FINANSOWANIE PRZEDSIĘBIORSTW

Jedną z najważniejszych klasyfikacji form finansowania przedsiębiorstwa jest podział na finansowanie obce i własne. Jej podstawą jest źródło pochodzenia kapitału i wynikająca z tego tytułu pozycja prawna dawcy kapitału. W tej pracy uwzględnione zostaną obie te formy, lecz biorąc pod uwagę tylko i wyłącznie papiery wartościowe.

Kapitał obcy jest rozumiany jako wielkość środków finansowych postawionych do dyspozycji przedsiębiorstwa na czas ograniczony przez jego wierzycieli3. Spełnia on w firmie funkcję roboczą, stanowi poszerzenie bazy finansowania oraz pozwala na rozszerzenie rozmiarów działalności.

Obok najczęściej wykorzystywanych form finansowania obcego, czyli kredytu, pojawiła się możliwość emisji własnych obligacji oraz innych papierów wartościowych.

3.1 Obligacje

Obligacje są to papiery wartościowe emitowane w serii, zawierające zobowiązanie emitenta wobec ich właścicieli (obligatariuszy) do spełnienia określonego świadczenia. Świadczenie to może mieć charakter pieniężny, bądź niepieniężny. Charakter pieniężny zobowiązania polega na tym, że dłużnik musi dokonać zapłaty wobec wierzyciela należności głównej wraz z odsetkami (należności uboczne), w sposób i w terminach określonych w warunkach emisji, a środki pochodzące z emisji nie mogą być przeznaczone na inne cele, niż ustalone w umowie. Świadczenie niepieniężne związane jest w szczególności z realizacją przyznanego wierzycielowi prawa do udziału w przyszłych zyskach dłużnika, prawa pierwszeństwa do objęcia w przyszłości emitowanych akcji. Obligacje muszą zawierać informacje o sytuacji finansowej emitenta i jako dokument składa się z trzech części. Emitentem w myśl ustawy regulującej zasady emisji obligacji, może być ten podmiot, który całym swoim majątkiem jest w stanie zagwarantować zapisy zawarte na obligacji (wysokość oprocentowania, terminy płatności, terminy i warunki wykupu).

Zabezpieczenia obligacji występują w postaci ustanowienia zastawu lub hipoteki albo udzielenia gwarancji. Przedsiębiorstwo, które nie udzieli gwarancji, musi sporządzić sprawozdanie finansowe za ostatnie 3 lata, a wartość kapitału i funduszy własnych musi wynosić minimum pięciokrotność minimalnego kapitału akcyjnego.

Emitent odpowiada za wszystkie zobowiązania całym swoim majątkiem, natomiast gwaranci do wysokości zabezpieczenia. Także powinien on zawrzeć umowę z bankiem obligatariuszy o reprezantację ich wobec emitenta (dla ochrony interesów wierzycieli) oraz udostępniać dane finansowe, umożliwiające dokonanie jego oceny finansowej.

Z przedstawionych informacji wynika, że na emisję obligacji mogą pozwolić sobie firmy o ustabilizowanej pozycji rynkowej i dobrej kondycji finansowej.

Z punktu widzenia funkcji gospodarczych obligacje są instrumentem umożliwiającym czasowe korzystanie emitenta z funduszy długoterminowych, mających charakter zewnętrzny. Są to papiery, które od niedawna w Polsce stały się alternatywą do pozyskiwania środków pieniężnych drogą kredytu lub emisji akcji. Jest to związane z tym, iż inwestorzy są coraz częściej zainteresowani małym ryzykiem, by móc na 100% odzyskać swoje zainwestowane środki. Nabywcy również poszukują stabilności i z góry określonej wysokości dochodu, nie zwracając uwagi na korzyści osiągane przez biorcę kapitału. To wszystko mogą uzyskać dzięki zakupionym obligacjom.

Jedną z korzyści dla emitenta, choć pozostanie nim nie jest łatwe, jest to, iż może on zaciągnąć pożyczkę u wielu wierzycieli, zwykle na długi okres.

W Polsce po okresie transformacji systemowej obligacje znalazły swoje miejsce w finansowaniu wielu firm, jak również stały się konkurencją dla innych źródeł pozyskania kapitału obcego tj. pożyczek, kredytów, ze względu na swoją niską cenę.

Wysokość oprocentowania obligacji jest niezależna od stopy procentowej wyznaczonej dla kredytów bankowych, co pozwala na jej ustalenie w sposób dowolny i atrakcyjny dla nabywcy.

Wyróżnia się cztery podstawowe grupy obligacji. Są to:

a) obligacje o stałym oprocentowaniu - wartość odsetek jest z góry ustalona, a wartość wykupu jest równa wartości nominalnej;

b) obligacje o zmiennym oprocentowaniu - tzw. obligacje indeksowane, gdzie wartość wykupu i wartość odsetek powiększana jest o procent wynikający z inflacji;

c) obligacje zamienne - nabywca posiada prawo do zamiany ich na akcje spółki, która je wyemitowała;

d) obligacje bez odsetek - tzw. zerokuponowe, gdzie cena ich sprzedaży jest niższa od wartości nominalnej, sprzedaż z dyskontem;

Do najbardziej rozpowszechnionych należą obligacje o stałym i zmiennym oprocentowaniu oraz obligacje zamienne.

Obligacje o stałym oprocentowaniu są częściej stosowane od obligacji ze zmiennym procentem, gdyż te drugie zależą od stóp rynkowych i stóp określanych przez bank centralny.

Wartość obligacji równa jest sumie zdyskontowanej wartości kuponu i wartości nominalnej. Można obliczyć ją ze wzoru:

Gdzie:

- kupon

- nominał obligacji

- cena bieżąca obligacji

- rynkowa stopa procentowa

- liczba okresów funkcjonowania obligacji

- kolejny okres funkcjonowania obligacji

Natomiast przy określeniu wartości kuponu, wykorzystuje się wzór:

Gdzie:

- oprocentowanie nominalne

- bieżąca stopa zwrotu

Bieżąca stopa zwrotu stanowi iloraz oprocentowania nominalnego i ceny zakupu papierów wartościowych. Dzięki temu można obliczyć wartość nominalną obligacji, a znając kupon, wypłacone odsetki i wartość rynkową obligacji. Tym wyższa jest bieżąca stopa zwrotu, im cena obligacji spada.

Za pomocą wewnętrznej stopy zwrotu można określić, czy dla przedsiębiorstwa bardziej opłacalna jest emisja obligacji, czy też pozyskanie kapitału z kredytu. Informacje te pozwalają firmie podjąć właściwą decyzję. Przedstawione to zostanie na poniższym przykładzie.

Przykład 1.

Firma "Bud - Med" wyemitowała 15-letnie obligacje na sfinansowanie budowy szpitala. Wartość emisji była równa 30 mln PLN, a wartość nominalna jednej obligacji 3000 PLN. Wykorzystano oprocentowanie stałe, a stopa procentowa wynosi 15%. Pobrana została, w pierwszym roku emisji, prowizja w wysokości 1,5% i udzielono gwarancji w wysokości 2%. Wykup obligacji ma nastąpić w ostatnim roku emisji.

1. Czy opłaca się tej firmie emisja obligacji, w przypadku, gdy oferowany jest jej kredyt oprocentowany na 17% (prowizja 3%, równe raty spłaty)?

2. Jakby wpłynął na emisję wcześniejszy termin wykupu obligacji (od 11 roku emisji)?

3. Czy wewnętrzna stopa zwrotu zmieni się w przypadku, gdyby firma zastosowała oprocentowanie zmienne co 5 lat (17%, 15%, 13%)?

Korzystać będę w tym przykładzie ze wzoru na wewnętrzną stopę zwrotu (IRR), którą oblicza się na podstawie formuły:

Dla firmy bardziej opłaca się wyemitować obligacje, niż uzyskać kredyt w banku, gdyż IRR odzwierciedlająca faktyczny koszt finansowania jest niższy niż w przypadku kredytu. Jedyna wada obligacji jest związana z ryzykiem utraty płynności przez przedsiębiorstwo przy ich wykupie.

Mimo, iż wewnętrzna stopa zwrotu wzrosła, to jednak przy wcześniejszym rozpoczęciu wykupu obligacji, firma nie będzie ponosić tak dużego ryzyka związanego z możliwością utraty płynności.

W przypadku zmienności stopy procentowej IRR jest wyższa, jednak tym samym zmniejsza ona zagrożenie dla firmy, jakie mogłoby wystąpić w wypadku

spadku stóp procentowych.

Obligacje zamienne mają cechy zwykłych obligacji. Zwane są hybrydowymi papierami wartościowymi, ponieważ przyjmują dwie formy: obligacji i akcji. Mogą być one zamienione na dowolną ilość akcji przedsiębiorstwa, które je wyemitowało. Są one wypuszczane na rynek kapitałowy według określonej wartości nominalnej i mają ustalony termin wykupu (jeżeli nie zostały zamienione na akcje). Przynoszą dochód w postaci kuponu odsetkowego lub są obligacjami zerokuponowymi. Występują również obligacje emitowane z dyskontem (poniżej wartości nominalnej), jednak w Polsce zabroniona jest taka emisja.

Dla przedsiębiorstw zachętą do emitowania obligacji zamiennych jest łatwy sposób wejścia na rynki kapitałowe i kredytowe.

Zaleta emitowania tego rodzaju obligacji to zmienność oprocentowania, co pozwala emitentowi kształtowanie oprocentowania na niższym poziomie w stosunku do oprocentowania obligacji zwykłych. Jest to wynikiem tego, iż emitent tych obligacji i akcji nie musi się martwić o straty w przypadku niższego oprocentowania i niższej jakości obligacji, gdyż inwestorzy są w stanie to zaakceptować, gdy towarzyszy temu wzrost ceny akcji oraz wzrost jej wartości.

Obligacje zamienne są emitowane nie tylko przez słabe przedsiębiorstwa. Zdarzają się przypadki emisji przez firmy z dobrą reputacją, które mają na celu zmniejszenie kosztu kapitału, z pomocą którego finansuje tę emisję. Przykładem tutaj może być firma Ford Motor Company w 1991 roku..

W Stanach Zjednoczonych powstał mechanizm, na podstawie którego stwierdzono, że jeżeli cena akcji wzrasta, to również w mniejszym stopniu wzrasta oprocentowanie obligacji, natomiast w przypadku, gdy oprocentowanie akcji spada to cena obligacji działa jak amortyzator, zmniejszając presję na spadek stopy procentowej.

W Polsce emisja obligacji zamiennych ma pewną wadę, która nie pozwala na ich zastosowanie w niektórych inwestycjach. Problem ten pojawia się w przypadku zamiany długu lub akcji uprzywilejowanych na akcje zwykłe. Tego typu finansowanie jest możliwe tylko w spółkach akcyjnych, notowanych Giełdzie Papierów Wartościowych, ponieważ pozwala to śledzić kursy akcji oraz dokonywać konwersji w odpowiednim momencie. Inne rodzaje podmiotów gospodarczych miałoby z tym problem a finansowanie w ten sposób byłoby ograniczone.

Przy obligacjach zamiennych stosowana jest inna terminologia, jak również forma kalkulacji rentowności. Kalkulacja związana z obligacją zamienną w klasycznej postaci, wiąże się z określeniem wartości czystej obligacji według wzoru:

Gdzie:

- cena bieżąca obligacji

- kupon

- nominal obligacji

- rynkowa stopa procentowa

- liczba okresów funkcjonowania obligacji

-kolejny okres funkcjonowania obligacji

Ważną kategorią jest tutaj również wartość konwersji, za pomocą której można określić ilość akcji przypadająca na jedną obligację zamienną. Korzysta się z następującej formuły:

Gdzie:

- wartość konwersji

- cena początkowa akcji

- roczna stopa wzrostu ceny akcji

- liczba akcji otrzymywanych w konwersji

Istotną rolę pełni współczynnik konwersji , który jest stosunkiem nominału obligacji do ceny konwersji:

Gdzie:

- cena konwersji

- nominał obligacji

- współczynnik konwersji

Udział obligacji na rynku kapitałowym zwiększa się i na koniec 1998 roku ich wartość wynosiła 961 mln PLN. Przeważały obligacje zamienne o okresie zapadalności od 1 - 5 lat. Największymi emitentami byli w tym roku: Universal, Mostostal Zabrze oraz ZPO Bytom. Największa wartość nominalna obligacji wyniosła 1 mln PLN wyemitowana przez Thomson Polkolor.

3.2 Komercyjne papiery war ...

Ciąg dalszy w pliku do pobrania.

Wkuwanko.pl jako podmiot świadczący usługę hostingu materiałów edukacyjnych nie ponosi odpowiedzialności za ich zawartość.

Aby zgłosić naruszenie prawa autorskiego napisz do nas.

ikona Pobierz ten dokument

Wróć do kategorii

wkuwanko.pl

Wasze komentarze: dodaj komentarz

  • Nie ma jeszcze komentarzy do tego materiału.

Materiały w kategorii Rynek kapitałowy [95]

  • podgląd pobierz opis 01. Struktura rynku kapitałowego
  • podgląd pobierz opis 02. Inwestowanie bezpośrednie i pośrednie
  • podgląd pobierz opis 03. Rodzaje papierów wartościowych
  • podgląd pobierz opis 04. Prawo rynku kapitałowego na tle systemu prawa w Polsce
  • podgląd pobierz opis 05. Źródła prawa w zakresie publicznego obrotu papierami wartościowymi
  • podgląd pobierz opis 06. Ustawa prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi - przepisy og...
  • podgląd pobierz opis 07. Komisja Papierów Wartościowych i Giełd
  • podgląd pobierz opis 08. Działalność maklerska
  • podgląd pobierz opis 09. Wprowadzanie papierów wartościowych do publicznego obrotu
  • podgląd pobierz opis 10. Rynek regulowany
  • podgląd pobierz opis 11. Rynek giełdowy
  • podgląd pobierz opis 12. Rynek pozagiełdowy
  • podgląd pobierz opis 13. Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych
  • podgląd pobierz opis 14. Znaczne pakiety akcji
  • podgląd pobierz opis 16. Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie
  • podgląd pobierz opis 17. Warunki i tryb dopuszczania do obrotu giełdowego
  • podgląd pobierz opis 18. Wprowadzanie papierów wartościowych do obrotu giełdowego
  • podgląd pobierz opis 19. Papiery wartościowe notowane na GPW w Warszawie
  • podgląd pobierz opis 20. Instrumenty pochodne
  • podgląd pobierz opis 21. Indeksy giełdowe
[ Misja ] [ Regulamin ] [ Kontakt ] [ Reklama ]   © wkuwanko.pl 2008-2014 właściciel serwisu SZLIFF

Partnerzy: matzoo.pl matmag.pl tekstomania.pl batmat.pl onlinefm.pl pisupisu.pl grywalcy.pl Matematyka radio online