Przedmiot: Zagr. Polityka Ekonomiczna

Protekcjonizm w Unii Europejskiej, USA i Japonii

Pobierz ten dokument Wróć do kategorii

Protekcjonizm w Unii Europejskiej, USA i Japonii 

 Unia Europejska- proces liberalizacji handlu zagranicznego krajów Europy Zachodniej został zainicjowany wkrótce po wojnie i postępował relatywnie szybko do końca stulecia. Jedynie w okresie kryzysu surowcowego i będącej jego następstwem głębokiej depresji gospodarczej (1974 - 1986), których początkiem był nagły wzrost cen ropy naftowej w 1973 r., zmalało zainteresowanie Europy Zachodniej liberalizacją, nasiliły się natomiast tendencje protekcjonistyczne. Był to tzw. okres neoprotekcjonizmu. Kontynuowany był wówczas (choć z przeszkodami) proces obniżek ceł, jednocześnie wprowadzono wiele nowych barier parataryfowych i pozataryfowych przeważnie bardziej skutecznych niż cła. Dopiero od połowy lat osiemdziesiątych, a więc od momentu rozpoczęcia negocjacji w ramach Rundy Urugwajskiej, zahamowano proces neoprotekcjonizmu, zainicjowano zaś stopniowe ograniczanie stosowania barier parataryfowych.1 Wspólnota zobowiązała się obniżyć taryfy celne średnio o 38% na wyroby przemysłowe, czyli do 3,7% w roku 2000 oraz znieść cła na lekarstwa, większość towarów stalowych, meble, wybrane zabawki, mydła, detergenty. Ponadto zgodnie z zobowiązaniami wobec WTO w zakresie produktów rolnych dokonano zamiany zmiennych opłat wyrównawczych i innych barier na ekwiwalenty celne. Następnym krokiem była redukcja wszystkich taryf o 36% (do 1.07.2001). na podstawie porozumień tekstylnych i odzieżowych Unia Europejska zlikwiduje wszystkie ograniczenia w handlu tymi towarami do 1.01.2005 r. (w stosunku do Polski i innych krajów Europy Środkowej pełna liberalizacja nastąpiła 1.01.1998).
 Z uwagi na malejącą rolę ceł, protekcjonizm Unii Europejskiej (mający na celu ochronę producenta) rozwija się w formie instrumentów parataryfowych i rygorów administracyjnych.
 Na mocy porozumienia (Genewa, lipiec 2004) państw członkowskich WTO w sprawie zasad liberalizacji handlu światowego, kraje Unii Europejskiej ograniczą m.in. subwencje dla rolników oraz zmniejszą protekcjonizm celny wobec eksporterów rolnych z krajów trzecich. Pomimo iż średni poziom taryfy celnej w Unii Europejskiej na import produktów rolnych wynosi 16,1% (ad valorem), to w przypadku mięsa, produktów mlecznych, warzyw i owoców cła są trzykrotnie wyższe

. Zróżnicowanie stawek celnych Unii Europejskiej w obszarze towarów rolnych wynosi od ) do 470,8%.2


Stany Zjednoczone tradycyjnie cechowały się niewielką zależnością od gospodarki światowej. Ich udział w handlu międzynarodowym był przeszło połowę mniejszy niż w produkcji przemysłowej świata. Do II wojny światowej Stany Zjednoczone prowadziły autonomiczną politykę ekonomiczną, traktując rynki międzynarodowe jako uzupełniające, i to zarówno w zakresie eksportu, jak i importu. W polityce tej znajdowało zastosowanie wiele barier taryfowych oraz innego rodzaju ograniczeń.
Po II wojnie światowej w polityce ekonomicznej Stanów Zjednoczonych pojawił się swego rodzaju dualizm; na zewnątrz stały się one orędownikiem liberalizmu w zagranicznej i międzynarodowej polityce ekonomicznej; wewnątrz - doktryną dominującą pozostał keynesizm ze wszystkimi jego właściwościami. Dostępu do rynku amerykańskiego broniły więc nie tylko cła, lecz także ograniczenia parataryfowe i pozataryfowe. Bardzo często uruchamiano procedury antydumpingowe i przeciwdziałające zakłóceniom rynku. W eksporcie stosowano subwencje i inne działania zwiększające konkurencyjność wyrobów amerykańskich na rynkach zagranicznych.
Na początku lat osiemdziesiątych nastąpiła dogłębna reorientacja amerykańskiej polityki ekonomicznej; keynesizm zastąpiono liberalizmem. Rezultatem tej zmiany było zmniejszenie protekcjonizmu w dostępie zagranicznych eksporterów do rynku amerykańskiego. Ograniczono też zakres wspomagania amerykańskiego eksportu. Całkowicie z protekcjonizmu w zagranicznej polityce ekonomicznej Stany Zjednoczone nie zrezygnowały jednak do końca stulecia.

Japonia. Protekcjonizm jest także dominującą cechą zagranicznej polityki ekonomicznej Japonii. Począwszy od zakończenia II wojny światowej Japonia prowadziła z jednej strony politykę proeksportową, z drugiej zaś - antyimportową. Wynikało to ze zróżnicowanego podejścia do roli eksportu i importu w gospodarce. Eksport był bowiem traktowany jako podstawowy czynnik rozwoju gospodarczego i wzrostu dochodu narodowego. Import natomiast pełnił typowe funkcje pasywne, zaopatrując sektor proeksportowy w niezbędne surowce i technologie. Rynek wewnętrzny pozostawał poza zasięgiem importu. Poważniejsze zmiany w tej dziedzinie nastąpiły dopiero w latach osiemdziesiątych.
Zagraniczną politykę ekonomiczną Japonii w najogólniejszym skrócie można podzielić na trzy etapy: etap radykalnego protekcjonizmu (lata pięćdziesiąte i sześćdziesiąte), etap stopniowego łagodzenia protekcjonizmu (lata siedemdziesiąte i pierwsza połowa lat osiemdziesiątych) oraz etap liberalizacji zagranicznej polityki ekonomicznej (druga połowa lat osiemdziesiątych i lata dziewięć

1 Z. W. Puślecki, "Ochrona handlowa wspólnoty europejskiej", Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Wydawnictwo Naukowe, Poznań 1994, s. 482
2 E. M. Pluciński, "Ekonomia gospodarki otwartej", Dom Wydawniczy Elipsa, Warszawa 2004, s. 356 - 357









www.wkuwanko.pl

wkuwanko.pl