Kategorie materiałów Ekonomia

Przedmiot: Historia gospodarcza Wróć do kategorii

WYKŁAD 3 Procesy globalizacji [trzy fale]. Technologia a globalizacja

plik Pobierz WYKLAD 3 Procesy globalizacji [trzy fale]. Technologia a globalizacja.doc

D. Globalizacja. Procesy globalizacji (trzy fale). Technologia a globalizacja. Mikro- i makroekonomiczne skutki globalizacji.
1. Globalizacja - pojęcie
a. Pojawiło się w latach 1960 (w publicystyce niemieckiej i anglo-saskiej)
b. Pierwsze koncepcje akademickie/teoretyczne, które możnaby określić mianem koncepcji globalizacyjnych (bądź uzasadniających procesy globalizacyjne) pochodzą z XIX wieku
c. Teorie klasycznej ekonomii dowodzące siły wolnego handlu
d. Tradycja filozofii niemieckiej (w szczególności koncepcja historiozoficzna K. Marksa)
e. Badania historyczne z tamtego okresu dotyczące postępów cywilizacji europejskiej
f. Koncepcja westernizacji i racjonalizacji świata (Max Weber)
g. Marshall McLuhan – pojęcie globalnej wioski
h. Nowe teorie wymiany międzynarodowej
i. Immanuel Wallerstein – koncepcja systemu światowego
j. Francuska szkoła Annales – badania nad procesami integracji gospodarki europejskiej po średniowieczu
k. Teorie wzrostu gospodarczego i modernizacji
2. Globalizacja
a. Proces zmian w gospodarce (wywołanych czynnikami politycznymi, technologicznymi, a także spontanicznych); proces formowania się globalnego ładu/bezładu politycznego; proces „kompresji” świata; proces formowania się „globalnego społeczeństwa”; proces zmian w technologii transportu, transferu informacji i wiedzy
b. G. Gospodarcza: proces znoszenia barier handlowych, wzrostu przepływu czynników produkcji i specjalizacji gospodarek, formowania się globalnych rynków wymiany dóbr i rynków finansowych. Proces spadku znaczenia gospodarek narodowych na rzecz gospodarki globalnej, od której gospodarki narodowe są coraz bardziej zależne
c. G. Społeczna: formowanie się globalnego społeczeństwa pod wpływem oddziaływania masmediów, kompresji świata, procesów unifikacji kulturowej etc. Pytaniem pozostaje w jakiej relacji pozostaje ów proces z istnieniem lub zanikiem kultur narodowych i lokalnych
d. G.Polityczna: proces formowania się polityki (i struktur decyzyjnych za nią odpowiedzialnych) na poziomie globalnym, wywołany możliwościami, które daje międzynarodowa współpraca, zagrożeniami, które mogą wynikać z jej braku (a obecnie są zdecydowanie ponadlokalne) i doświadczeniami historycznymi. Proces utraty znaczenia politycznego przez państwa narodowe
3. 3 fale globalizacji

a. I fala globalizacji – XIX wiek, 1870-1914 (wzrost wolumenu wymiany międzynarodowej, liberalizaca wymiany)
i. Westernizacja
ii. Pax Britannica
iii. Laissez-faire
b. Kevin O’Rourke i Jeffrey Williamson (I fala globalizacji jako zjawisko ekonomiczne)
i. procesy konwergencji ekonomicznej zapoczątkowane na skutek ograniczania przez kolejne państwa rozmiarów protekcjonizmu gospodarczego (dziewiętnastowieczna ekonomia atlantycka)
1. Co to jest protekcjonizm?
2. Czy protekcjonizm szkodził?
3. Rola Anglii i polityki laisse-faire
4. Co to jest konwergencja
5. Przejawy konwergencji ekonomicznej
6. postępująca konwergencja cen czynników produkcji, a w konsekwencji cen produktów konsumpcyjnych
7. wyrównywanie się standardów życia w krajach objętych globalizacją
c. II fala globalizacji, 1950-1970 (uformowanie się międzynarodowych organizacji gospodarczych i politycznych, kariera korporacji transnarodowych)
i. Bretton Woods
ii. Dolar amerykański
iii. Pax Americana
iv. GATT i WTO
d. Zjawiska ekonomiczne – II fala globalizacji (wg Tapinos i Delaunay):
i. (już w I fali) większe tempo wzrostu wymiany międzynarodowej niż produktu narodowego (co oznacza, że gospodarki narodowe stają się w coraz większym stopniu elementami ponadnarodowego systemu gospodarczego)
ii. rozproszenie między różne państwa procesu produkcji
iii. powstawanie regionalnych ugrupowań gospodarczych jako silniejszych aktorów rywalizujących w globalnej gospodarce
e. III fala globalizacji, od lat 1980. (uformowanie się międzynarodowych rynków finansowych, globalizacja finansów międzynarodowych)
f. III fala globalizacji jako zjawisko ekonomiczne
i. rozwój handlu wewnątrz-branżowego, dla którego granice przestają być ograniczeniem
ii. rozwój gospodarek zoroientowanych na handel międzynarodowy
iii. wzrost udziału w handlu międzynarodowym krajów nowo uprzemysłowionych, w których jest tania siła robocza
4. Zmiany technologiczne
Przełomy technologiczne jako bodźce do przyspieszenia procesów globalizacji
I fala: Nowe techniki transportu (kolej, statki napędzane silnikami); nowe technologie wytwarzania (I i II globalizacja); nowe „technologie” finansowe (upowszechnienie spółek akcyjnych i innych form finansowania wielkich inwestycji, zwłaszcza infrastrukturalnych – koleje)
II fala: nowe sposoby organizacji przedsiębiorstw (korporacje transnarodowe); nowe technologie transportu (doświadczenie II wonny światowej: kontenerowce, transport lotniczy); upowszechnienie masmediów – radio i telewizja
III fala: rozwój technologii komunikacyjnych i komputerowych oraz powiązanych z nimi nowych „technologii” rynków finansowych
Zmiana metod produkcji
Spadek kosztu transportu i przekazu informacji
Możliwość łatwego przemieszczania się czynników produkcji
rozbicie łańcucha wytwórczego pomiędzy różne kraje
Zmiany strukturalne na rynku pracy (o globalnym zasięgu)


5. Globalizacja w XIX wieku – cechy polityczne:

Porządek polityczny
Dominująca rola Europy, a w Europie Anglii
Stabilna sytuacja na kontynencie
Wzrost znaczenia nowych potęg (Niemcy, USA), prowadzący do powolnej destabilizacji porządku wywodzącego się z Kongresu Wiedeńskiego
Angielska polityka promocji leseferyzmu
Upadek systemu kolonialnego w Ameryce Południowej
Zupełna polityczna i gospodarcza nieobecność Azji w systemie światowym (aż do wojny rosyjsko-japońskiej)

6. Odwrót globalizacji (1914-1945)

Załamanie budżetów wskutek wysokich kosztów wojny
Niemiecka hiperinflacja
Spadek poziomu handlu międzynarodowego
Rozpad starego systemu politycznego
Odrodzenie nacjonalizmów
Konflikty graniczne/nowe państwa w Europie
Liga Narodów
Wielki Kryzys i Wielka Depresja
Załamanie giełdowe
Załamanie produkcji i PKB
Skala załamania w krajach rozwiniętych sięgała od 8% spadku PKB (w por. do roku 1929) w Japonii do ca 40% w USA i Kanadzie
Bezrobocie i niezadowolenie społeczne
Wzrost znaczenia populizmów
Rozwiązanie demokratyczne (USA)
Rozwiązanie totalitarne (Niemcy)
Programy przeciwdziałania depresji

7. Globalizacja w II poł. XX wieku – II fala – cechy polityczne:
Bretton Woods (lipiec 1944) – instytucje finansowe o międzynarodowym/światowym zasięgu
MFW
Stabilizacja kursów walutowych w oparciu o dolara
Pomoc w wypadku problemów związanych z bilansem płatniczym, stabilizacją kursu…
Bank Światowy (Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju)
Wspieranie i finansowanie działań rozwojowych państw
Pomoc w powojennej odbudowie
GATT (1947)
Układ mający prowadzić do poprawy międzynarodowych stosunków gospodarczych przez znoszenie barier w handlu
Szybkie załamanie się współpracy Wschód-Zachód (rosyjska strefa wpływów poza oddziaływaniem globalizacji)
Przewaga technologiczna, militarna i ekonomiczna USA
Pax Americana
Luka technologiczna USA-reszta świata
Pościg Japonii i Europy
Zmiany organizacyjne w przemyśle
Rewolucja menadzerska
Menadżer
Funkcjonalna struktura przedsiębiorstwa – działy
Firmy o globalnym zasięgu
Nowy ład polityczny
Zimna wojna
Proces integracji europejskiej
Japonia
Wzrost znaczenia krajów posiadających złoża ropy naftowej
Wielcy nieobecni: Indie i Chiny
Proces dekolonizacji – podział na I, II i III świat
Prawdziwa globalizacja swym zasięgiem obejmuje przede wsystkim I świat
Załamanie – kryzys naftowy
Problemy ekonomiczne
Załamanie systemu z Bretton Woods, deprecjacja dolara i próba dostosowania cen ropy (OPEC)
Embargo OPEC wobec USA po wybuchu wojny Jom Kipur w 1973.
Wzrost cen ropy z 2USD/baryłka (1970) do ok. 40 (1973)
Załamanie na rynku akcji (1973)
Stagflacja
Kryzys 1973-1989
Kryzys polityczny
Rok 1968 na Zachodzie i Wschodzie
Wietnam i kryzys przywództwa
Afganistan i siła Rosji
Rewolucja w Iranie
8. III fala globalizacji
Powstawanie (i rozwój) regionalnych ugrupowań politycznych (jak Unia Europejska), by zwiększyć oddziaływanie państw je tworzących w warunkach globalizacji
Kryzys państwa narodowego i welfare-state
Państwo traci zdolność do wpływania na wiele sfer dla niego zarezerwowanych (podatki, iwestycje, przepływ kapitału)
Koszty utrzymywania welfare-state mogą wpływać na konkurencyjność w warunkach globalnych
Powstają ponadpaństwowe ugrupowania polityczne
Kryzys wpływów organizacji międzynarodowych (ONZ, Bank Światowy, MFW)
Koniec systemu dwubiegunowego
Pogłębianie się nierówności zamożności między państwami
Dekolonizacja
Wzrost znaczenia niektórych regionów 3 świata (kraje surowcowe i nowe kraje uprzemysłowione – surowce i tania siła robocza)


9. Innowacje i postęp techniczny a globalizacja

i) Znaczenie dla wzrostu gospodarczego: innowacje jako źródło napędu postępu technicznego. Znalazło to także wyraz w teorii ekonomii. Innowacje wg. Schumpetera. Teoria wzrostu gospodarczego Roberta Solowa (lata 50-te) przyjmowała innowacje jako czynnik egzogeniczny, endogeniczna teoria wzrostu Paula Romera (lata 80-te) polega na włączeniu innowacji do modelu. Rola badań naukowych, zacieranie się granic między badaniami podstawowymi i stosowanymi. Ramy instytucjonalne: uczelnie, korporacje, finansowanie państwowe.
ii) Innowacje w trakcie pierwszej rewolucji przemysłowej:
(1) Model przedsiębiorcy innowatora (wynalazki powiązane z tworzeniem przedsiębiorstw, „indywidualnie” dokonywane.
(2) Pierwsze próby państwowego wspierania rozwoju (dofinansowywanie lub nagradzanie prac badawczych w konkretnych dziedzinach – Admiralicja i zegary)
(3) Ochrona własnych wynalazków (początki idei patentu)
iii) Druga Rewolucja Przemysłowa
(1) Instytucjonalizacja procesu innowacji – nowa rola uniwersytetu (Niemcy, USA). Bliskie relacje akademia-przemysł
(2) Państwo jako promotor wynalazczości
(3) „Przemysł innowacji” - zorganizowane wytwarzanie nowych innowacji.
iv) Po II wojnie światowej
(1) Wielki wzrost nakładów na badania i zaangażowania sektora prywatnego. Przykładem mogą być zmiany liczby badaczy zatrudnionych w samym sektorze prywatnym w US:
1921 20 tys.
1940 80 tys.
1960 800 tys.
1970 1 500 tys.

v) Postęp techniczny a organizacja produkcji: spadek znaczenia tradycyjnych zawodów robotniczych; praca biurowa i jej znaczenie (przetwarzanie danych), mechanizacja a potem elektronizacja pracy biurowej; wzrost znaczenia pracy opartej na wiedzy; utrzymywanie się wielkiego znaczenia pomocniczych prostych prac; szybkie zmiany spowodowane postępem technicznym—spadek znaczenia tradycyjnego zatrudnienia na całe życie, wzrost zatrudnienia kontraktowego i dorywczego, wymaganie mobilności od siły roboczej; bezrobocie technologiczne.

10. Globalizacja a nowoczesność, kapitalizm i modernizacja

To nowoczesność stworzyła warunki dla globalizacji
Idea globalnego społeczeństwa (poczynając do kantowskiej idei globalnego pokoju i wizji uniwersalnych praw moralnych)
Postęp technologiczny (poczynając od rewolucji przemysłowych)
Europejskie przekonanie o poczuciu misji
Modernizacja na ogół przebiega jako westernizacja tworząc warunki do postępów procesu globalizacji
To kapitalizm okazał się doskonałym środowiskiem dla rozwoju procesów globalizacyjnych. Odwrót kapitalizmu często oznaczał odwrót globalizacji
Koncepcja korzyści komparatywnych
Koncepcja gospodarki świata (Wallerstein) i wyjaśnienie znaczenia kapitalizmu

Wkuwanko.pl jako podmiot świadczący usługę hostingu materiałów edukacyjnych nie ponosi odpowiedzialności za ich zawartość.

Aby zgłosić naruszenie prawa autorskiego napisz do nas.

ikona Pobierz ten dokument

Wróć do kategorii

wkuwanko.pl

Wasze komentarze: dodaj komentarz

  • Nie ma jeszcze komentarzy do tego materiału.

Materiały w kategorii Historia gospodarcza [65]

  • podgląd pobierz opis Budowa stalinowskiego modelu socjalistycznego w Polsce
  • podgląd pobierz opis Dualizm agrarny w Europie
  • podgląd pobierz opis Ekonomiczne przesłanki upadku socjalizmu
  • podgląd pobierz opis Ekonomiczne znaczenie wielkich odkryć geograficznych
  • podgląd pobierz opis Globalizacja gospodarki kapitalistycznej w końcu XX w
  • podgląd pobierz opis Gospodarcze podstawy imperiów starożytnych
  • podgląd pobierz opis Gospodarka feudalna w średniowiecznej Polsce
  • podgląd pobierz opis Gospodarka folwarczno- pańszczyźniana w Polsce
  • podgląd pobierz opis Gospodarka Francji po epoce napoleońskiej.
  • podgląd pobierz opis Gospodarka Francji w XVII w. Polityka Calberta J.B.
  • podgląd pobierz opis Gospodarka Hiszpanii w XVI wieku.
  • podgląd pobierz opis Gospodarka Holandii w XVII w.
  • podgląd pobierz opis Gospodarka Japonii w II połowie XX w
  • podgląd pobierz opis Gospodarka średniowiecza
  • podgląd pobierz opis Gospodarka światowa w II połowie XX w
  • podgląd pobierz opis Gospodarka światowa w okresie międzywojennym
  • podgląd pobierz opis Gospodarka Niemiec na przełomie XIX i XX w
  • podgląd pobierz opis Gospodarka państw socjalistycznych po II wojnie światowej
  • podgląd pobierz opis Gospodarka Polski po II wojnie światowej
  • podgląd pobierz opis Gospodarka Polski po II wojnie światowej
[ Misja ] [ Regulamin ] [ Kontakt ] [ Reklama ]   © wkuwanko.pl 2008-2018 właściciel serwisu SZLIFF

Partnerzy: matzoo.pl matmag.pl batmat.pl onlinefm.pl pisupisu.pl Matematyka radio online